Gdy planuję górski wyjazd, liczba parków narodowych w Polsce szybko przestaje być suchą ciekawostką. Każdy z nich chroni inny krajobraz, oferuje inne szlaki i stawia przed turystą nieco inne wymagania. Najkrótsza odpowiedź na pytanie, ile jest parków narodowych w Polsce, brzmi: 23. Poniżej wyjaśniam, gdzie się znajdują, czym się wyróżniają i jak rozsądnie wybrać park na wycieczkę.
W Polsce działa 23 parków narodowych o bardzo różnym charakterze
- 23 parki narodowe funkcjonują obecnie na terenie Polski.
- Zajmują łącznie około 315,3 tys. hektarów, czyli mniej więcej 1% powierzchni kraju.
- Największy jest Biebrzański Park Narodowy, a najmniejszy Ojcowski Park Narodowy.
- Najmłodszym polskim parkiem narodowym pozostaje Park Narodowy „Ujście Warty”, utworzony w 2001 roku.
- Na górskie wyprawy szczególnie nadają się między innymi parki Tatrzański, Bieszczadzki, Karkonoski i Gorczański.
Polska ma 23 parki narodowe
Według aktualnego wykazu parków narodowych w Polsce działają 23 takie obszary. Ich łączna powierzchnia wynosi około 315 274 hektary. To niewielka część kraju, ale pod względem różnorodności przyrody trudno o bardziej interesujący zestaw.
Wśród parków znajdziemy wysokie góry, torfowiska, wybrzeże Bałtyku, doliny rzeczne, puszcze i wapienne ostańce. Z mojego punktu widzenia właśnie ta różnorodność jest najciekawsza. Nie istnieje jeden typ parku narodowego ani jeden sposób zwiedzania, który sprawdzi się wszędzie.
Najstarsze polskie parki narodowe zaczęły powstawać w pierwszej połowie XX wieku. Najmłodszy, Park Narodowy „Ujście Warty”, utworzono w 2001 roku. Od tego czasu liczba parków nie zwiększyła się, dlatego odpowiedź na pytanie o ich liczbę od lat brzmi tak samo.
Lista wszystkich parków narodowych i ich największe atrakcje
Poniższe zestawienie pokazuje nie tylko nazwy, lecz także to, z czego poszczególne obszary są najbardziej znane. To praktyczniejsze niż sama lista, bo od razu podpowiada, jaki rodzaj krajobrazu czeka na miejscu.
| Park narodowy | Położenie | Co go wyróżnia |
|---|---|---|
| Babiogórski | Beskid Żywiecki | Babia Góra, piętra roślinności i rozległe widoki |
| Białowieski | Podlasie | Puszcza Białowieska i żubr |
| Biebrzański | Podlasie | Rozległe bagna, torfowiska i ptaki |
| Bieszczadzki | Bieszczady | Połoniny, dzikie doliny i bukowe lasy |
| Drawieński | Pojezierze Zachodniopomorskie | Lasy, rzeki i spokojne szlaki kajakowe |
| Gorczański | Gorce | Polany widokowe, hale i panorama Tatr |
| Kampinoski | okolice Warszawy | Wydmy śródlądowe, bagna i bliskość stolicy |
| Karkonoski | Karkonosze | Śnieżka, kotły polodowcowe i surowy klimat górski |
| Magurski | Beskid Niski | Łagodne grzbiety, cerkwie i spokojne doliny |
| Narwiański | Podlasie | Rozlewiska Narwi i krajobraz wodny |
| Ojcowski | Jura Krakowsko-Częstochowska | Jaskinie, wapienne skały i Dolina Prądnika |
| Park Narodowy „Bory Tucholskie” | Pomorze | Bory sosnowe, jeziora i krajobraz polodowcowy |
| Park Narodowy Gór Stołowych | Sudety | Szczeliniec Wielki i skalne labirynty |
| Park Narodowy „Ujście Warty” | ziemia lubuska | Jedna z najważniejszych ostoi ptaków w Polsce |
| Pieniński | Pieniny | Trzy Korony, Sokolica i przełom Dunajca |
| Poleski | Lubelszczyzna | Torfowiska, jeziora i krajobraz Polesia |
| Roztoczański | Roztocze | Lasy, konik polski i malownicze doliny |
| Słowiński | wybrzeże Bałtyku | Ruchome wydmy, jeziora przybrzeżne i plaże |
| Świętokrzyski | Góry Świętokrzyskie | Łysica, gołoborza i puszcza jodłowa |
| Tatrzański | Tatry | Wysokie góry, Morskie Oko i tatrzańskie doliny |
| Wielkopolski | okolice Poznania | Jeziora, moreny i łatwo dostępne trasy |
| Wigierski | Suwalszczyzna | Jezioro Wigry, lasy i pagórkowaty teren |
| Woliński | wyspa Wolin | Klify, wybrzeże Bałtyku i żubry |
Które parki wybrać na górską wyprawę
Jeśli interesują mnie przede wszystkim góry, nie ograniczam wyboru wyłącznie do Tatr. W Polsce mamy kilka parków narodowych o wyraźnie górskim charakterze, ale każdy oferuje inne doświadczenie. Tatry są najbardziej wysokogórskie, Bieszczady dają poczucie przestrzeni, a Gorce pozwalają cieszyć się widokami bez tak dużego natężenia ruchu.
Tatrzański Park Narodowy dla mocnych wrażeń
To najlepszy kierunek dla osób, które chcą zobaczyć skaliste szczyty, stawy i wysokogórskie doliny. Popularne trasy prowadzą między innymi nad Morskie Oko, przez Dolinę Kościeliską i na Kasprowy Wierch, ale popularność oznacza także tłumy, zwłaszcza w wakacje i długie weekendy.
Przed wyjściem trzeba sprawdzić komunikaty o warunkach, zamknięciach szlaków i ewentualnych biletach. W Tatrach pogoda zmienia się szybko, dlatego sama długość trasy nie wystarcza do oceny jej trudności.
Bieszczadzki Park Narodowy dla przestrzeni
Połoniny dają jedne z najbardziej charakterystycznych widoków w polskich górach. Trasy na Tarnicę, Połoninę Wetlińską czy Połoninę Caryńską potrafią być wymagające, ale nagrodą są rozległe panoramy i krajobraz, którego nie da się pomylić z żadnym innym.
W Bieszczadach często błędnie zakłada się, że puste szlaki oznaczają łatwą wędrówkę. Podejścia bywają strome, a odcinki bez schronienia wymagają dobrego przygotowania, szczególnie przy silnym wietrze lub upale.
Przeczytaj również: Termy Słowacja blisko granicy - Które wybrać i dlaczego?
Karkonoski i Gorczański Park Narodowy dla spokojniejszego rytmu
Karkonosze przyciągają Śnieżką, wodospadami i kotłami polodowcowymi. Gorce są łagodniejsze, a ich największą siłą pozostają polany z widokiem na Tatry. Sam często poleciłbym Gorce osobom, które chcą poczuć góry, ale nie planują od razu całodziennej wyprawy po skalistym terenie.
Dobrym wyborem dla miłośników niezwykłych form skalnych będzie także Park Narodowy Gór Stołowych. Szczeliniec Wielki i Błędne Skały nie wymagają doświadczenia typowego dla wysokich gór, choć w sezonie trzeba liczyć się z dużą liczbą odwiedzających.
Park narodowy nie oznacza tego samego co park krajobrazowy
To jedno z najczęstszych nieporozumień. Park narodowy obejmuje obszar o szczególnych wartościach przyrodniczych i podlega ścisłym zasadom ochrony, natomiast park krajobrazowy ma przede wszystkim chronić cenny krajobraz przy zachowaniu większej swobody codziennego użytkowania terenu.
W parku narodowym można poruszać się tylko po wyznaczonych szlakach i miejscach udostępnionych do zwiedzania. Zakazane może być między innymi schodzenie ze szlaku, biwakowanie poza wyznaczonym miejscem, płoszenie zwierząt, zrywanie roślin czy wprowadzanie psa na niektóre trasy.
Nie każdy atrakcyjny przyrodniczo teren jest parkiem narodowym. Rezerwat przyrody, obszar Natura 2000, park krajobrazowy i pomnik przyrody to odrębne formy ochrony. Dla turysty najważniejsze jest to, że każda z nich może mieć inne zasady wstępu i korzystania z terenu.
Jak zaplanować wizytę w parku narodowym
Liczba parków jest stała, ale warunki zwiedzania potrafią się zmieniać. Przed wyjazdem sprawdzam przede wszystkim aktualne komunikaty dyrekcji parku, pogodę i stan szlaków. To zajmuje kilka minut, a może uchronić przed dojściem do zamkniętego odcinka albo źle dobraną trasą.
- Wybierz trasę według czasu i przewyższeń, a nie wyłącznie liczby kilometrów.
- Sprawdź, czy park pobiera opłatę za wstęp i czy bilet można kupić online lub na miejscu.
- Zabierz wodę, naładowany telefon, mapę offline i warstwę przeciwdeszczową.
- Nie zakładaj, że zasięg telefonu będzie dostępny na całej trasie.
- W sezonie przyjedź wcześniej, bo parkingi i najpopularniejsze szlaki szybko się zapełniają.
- Trzymaj się oznakowanych tras i nie skracaj drogi przez obszary objęte ochroną.
W przypadku gór szczególnie ważna jest różnica między trasą turystyczną a wymagającą wycieczką. Na mapie oba warianty mogą wyglądać podobnie, ale ekspozycja, kamieniste podłoże i zmienna pogoda znacząco podnoszą poziom trudności. Bezpieczny plan powinien zawsze uwzględniać zapas czasu na odpoczynek i nieprzewidziane opóźnienia.
Nie warto też traktować wszystkich parków jak miejsc do szybkiego „zaliczenia”. W Biebrzańskim Parku Narodowym najciekawsze może być spokojne obserwowanie ptaków, w Ojcowskim spacer doliną, a w Białowieskim poznawanie lasu o charakterze, którego nie da się odtworzyć na zwykłym szlaku.
23 parki narodowe to 23 różne pomysły na wyjazd
Odpowiedź jest prosta: w Polsce mamy 23 parki narodowe. Znacznie ciekawsze od samej liczby jest jednak to, jak bardzo różnią się między sobą. Można wybrać wysokogórską trasę w Tatrach, spokojne polany Gorców, nadmorskie wydmy Słowińskiego Parku Narodowego albo podlaskie mokradła pełne ptaków.
Ja przy wyborze kierunku zaczynam od pytania, czego oczekuję od wyjazdu: wysiłku, ciszy, fotografowania przyrody czy łatwego spaceru z rodziną. Taki sposób planowania zwykle daje więcej satysfakcji niż kierowanie się wyłącznie popularnością miejsca, a każdy z 23 parków może wtedy pokazać swoją najlepszą stronę.
